NADPOBUDLIWOŚĆ PSYCHORUCHOWA

ADHD – symptomy oraz postępowanie.

ADHD to zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi. W skrócie można powiedzieć, że jest to odmienna praca mózgu dziecka, która uniemożliwia mu kontrolowanie zachowań. Jest to jego stała cecha, a objawy są obecne przez cały czas.

Objawy

W skład zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi wchodzą trzy elementy: nadmierna impulsywność, nadruchliwość oraz zaburzenia uwagi.

Dziecko nadmiernie impulsywne:
• często udziela odpowiedzi, zanim pytanie jest dokończone;
• często nie umie czekać w kolejce, na swoją rundę, nagrodę;
• często przerywa lub przeszkadza innym;
• często dużo mówi bez względu na ograniczenia społeczne;
• zna reguły, ale nie potrafi ich zastosować, np. wie, że może zabrać głos po wywołaniu go przez nauczyciela, ale i tak odzywa się bez pozwolenia;
• ma kłopoty z przewidywaniem następstw swego postępowania, dlatego często podejmuje działania niebezpieczne dla siebie i innych;
• nie potrafi zaplanować pracy, zabawy, rozkładu dnia.

Nadruchliwość dziecka przejawia się w tym, że:
• niespokojnie porusza rękami, stopami, wierci się na krześle;
• wstaje w klasie lub w innej sytuacji, w której powinno siedzieć;
• jest nadmiernie rozbiegane, wtrąca się w sytuacjach, w których jest to niewłaściwe;
• jest nadmiernie hałaśliwe w zabawie, ma trudności z zachowaniem spokoju;
• jest ciągle w ruchu;
• jest gadatliwe.
Nie można powstrzymać ruchliwości dziecka. Można jedynie sprawić, by jak najmniej przeszkadzało.

Zaburzenia uwagi przejawiają się tym, iż dziecko:
• nie jest w stanie skoncentrować się na szczegółach podczas pracy i popełnia liczne, bezmyślne pomyłki;
• ma problem z utrzymaniem uwagi na zadaniach i grach;
• wydaje się nie słuchać tego, co się do niego mówi;
• ma trudności ze zorganizowaniem sobie pracy;
• nie lubi zajęć wymagających dłuższego wysiłku umysłowego;
• często gubi swoje rzeczy;
• łatwo rozprasza się pod wpływem bodźców niezwiązanych z wykonywaną czynnością;
• często zapomina o różnych codziennych sprawach.

Cechą charakterystyczną jest to, że dzieci te mogą się koncentrować przez dłuższy czas na zajęciach, które są dla nich atrakcyjne, np. zajęcia z komputerem.
Dziecko z deficytem uwagi nie potrafi z dochodzących do niego bodźców wybrać tego, co jest najważniejsze i na tym się skoncentrować. Jednakowo ważne jest to, co mówi pani, jak i to, że za oknem szczeka pies. Poza tym pojemność pamięci tych dzieci jest mniejsza, z reguły zapamiętują pierwsze 2–3 wyrazy z naszej wypowiedzi. Istotna jest zatem forma zadawanych pytań.

Zespół ADHD jest najbardziej widoczny w wieku szkolnym, a nasilenie objawów stopniowo maleje. U młodzieży objawy przyjmują formę niepokoju oraz trudności w uczestniczeniu w zajęciach wymagających spokojnego siedzenia. Poważnym problemem jest brak akceptacji ze strony rówieśników w okresie dojrzewania. Może to prowadzić do rozwoju depresji, uzależnienia czy rozwoju osobowości aspołecznej.

Podstawowe zalecenia do pracy z dzieckiem nadpobudliwym psychoruchowo:
• należy postępować konsekwentnie;
• wydawać proste, krótkie polecenia (wyjmij zeszyt, otwórz książkę);
• rozkładać trudniejsze zadania na etapy; polecenie: rozwiąż zadanie może być dla dziecka zbyt złożone, dlatego lepiej powiedzieć: otwórz książkę, weź długopis, przeczytaj zadanie, rozwiąż je);
• przypominać o samokontroli i sprawdzaniu;
• ustalić stałe i jednoznaczne zasady;
• uczyć porządkowania i organizowania;
• poszukać możliwych do zaakceptowania form rozładowania napięcia (sport, taniec).

Zasady dotyczące odrabiania lekcji:
• ściśle ustalona godzina;
• przygotowanie pomocy przed przystąpieniem do pracy;
• puste biurko – postawić pod białą ścianą, zabrać maskotki, zabawki;
• wyłączyć sprzęt grający;
• latem zamknąć okno;
• wyprowadzić z pokoju psa, kota;
• robić kilkuminutowe przerwy, w chwili, gdy dziecko przestaje się koncentrować (nie może wtedy rozpoczynać czynności, która go angażuje, np. siadać do komputera czy przed telewizorem);
• stopniowo wydłużać czas pracy (na początku o 2–3 minuty);
• pozwolić dziecku na wiercenie się w obrębie biurka, ale umawiamy się, że nie może wstawać.

Zasady dotyczące słuchania:
• zanim zaczniemy mówić, postarajmy się, aby dziecko się zatrzymało, popatrzyło na nas i skupiło się na tym co robimy – mówimy, pokazujemy, podajemy; mówmy, patrząc na dziecko, pochylmy się;
• posługujmy się krótkimi zdaniami;
• by przyciągnąć uwagę dziecka, można delikatnie dotknąć ramienia;
• wykreślamy ze słownika zwroty: „Ty nigdy!”, „Ty zawsze!”, „Ja ci każę!”.

Dziecko nadpobudliwe nie słyszy 50% tego, co do niego mówimy i zapamiętuje około 50% tego, co usłyszy.

Materiał opracowany na podstawie:
T. Wolańczyk, A. Kołakowski, M. Skotnicka, Nadpobudliwość psychoruchowa u dzieci: prawie wszystko. co chcielibyście wiedzieć: książka dla rodziców, nauczycieli i lekarzy, Lublin 1999.

mgr A. Lipczyńska-Łabędź
pedagog

Comments are closed.

Skip to content